Zasady równości i inkluzywności wewnątrz administracji publicznej

Administracja publiczna pełni szczególną rolę. Jest pierwszym punktem kontaktu państwa z obywatelkami i obywatelami, a poza tym jako pracodawca ma ogromny wpływ na standardy rynku pracy. Dlatego równość i inkluzywność powinny być widoczne w sposobie obsługi osób korzystających z usług publicznych. Aby były one zauważalne i odczuwalne, to ich wdrażanie powinno odbyć się dwutorowo, ewentualnie dwuetapowo.

Równość i inkluzywność wobec obywateli nie będą możliwe bez ich realnego wdrożenia wewnątrz organizacji, wśród kadry pracowniczej jako całości.

Jakie zasady wspierają równość i inkluzywność wewnątrz administracji publicznej?

To pracownicy i pracowniczki urzędów tworzą kulturę instytucji oraz jakość świadczonych usług, dlatego środowisko pracy musi zapewniać równe szanse, poczucie bezpieczeństwa i wzajemny szacunek. Inkluzywność to również eliminowanie barier i docenianie różnorodności.

Inkluzywna administracja jako pracodawca nie tylko realizuje wartości konstytucyjne. Taka administracja buduje nowoczesną, sprawnie działającą organizację, która lepiej odpowiada na potrzeby społeczne.

Równość w administracji a ogłoszenie o pracę

Czy wiesz, że obowiązek stosowania neutralnych płciowo nazw stanowisk w ogłoszeniach o pracę obowiązuje od 24 grudnia 2025 roku?

Wynika on z ustawy z 4 czerwca 2025 r. zmieniającej Kodeks pracy, wdrażającej założenia unijnej dyrektywy o transparentności wynagrodzeń.

Pracodawca, który chce dać wszystkim równe szanse na udział w rekrutacji na stanowisko publiczne zobowiązany jest unikać sformułowań sugerujących płeć czy wiek.

Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna.

Artykuł 11.3 Kodeks pracy

Oferta pracy powinna zostać tak skonstruowana, by przyciągnąć jak najszersze grono kandydatów i kandydatek, eliminując bariery językowe i psychologiczne, które mogą zniechęcać osoby z grup mniejszościowych.

PRZYKŁAD OGŁOSZENIA O PRACĘ:

Sprawiedliwa i przejrzysta rekrutacja w administracji

Równość w każdej organizacji zaczyna się już na etapie naboru. Sprawiedliwa rekrutacja powinna się opierać na jasnych kryteriach, neutralnym języku ogłoszeń oraz transparentnych zasadach oceny kandydatów. Transparentne procesy rekrutacyjne wzmacniają wiarygodność administracji publicznej jako pracodawcy i sprzyjają budowaniu zespołów opartych na kompetencjach, a nie stereotypach.

Jakie można wskazać zalety równości i inkluzywności w procesie rekrutacji?

Mianowicie:

• ograniczenie ryzyka nierównego traktowania,
• ograniczenie nieuświadomionych uprzedzeń,
• zwiększenie dostępności do zatrudnienia dla osób o różnych doświadczeniach i kompetencjach,
• zmniejszenie ilości odrzuconych podań ze względów subiektywnych.

Szukasz rozwiązań sprzyjających sprawiedliwej rekrutacji?

Rekrutacja w ciemno | Usunięcie z dokumentów aplikacyjnych informacji na temat wieku, płci, wyglądu czy niepełnosprawności. Rozwiązanie to pozwala osobie rekrutującej skoncentrować się na obiektywnych informacjach, takich jak np.: doświadczenie czy umiejętności.

Znajomość RODO | Osoba rekrutująca powinna znać przepisy z zakresu ochrony danych osobowych, które znajdują się m.in. w unijnym rozporządzeniu o ochronie danych, ale również w ustawach i rozporządzeniach z zakresu prawa pracy. Czy wiesz, że wymaganie od kandydata do pracy umieszczenia na dokumentach aplikacyjnych oświadczenia typu: Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych… jest niezgodne z przepisami prawa? Więcej na ten temat na BLOGu.

Etapy rekrutacji | Kilkuetapowy proces rekrutacji, a dodatkowo prowadzony przez osoby o różnych doświadczeniach i z różnych działów, ogranicza ryzyko nieświadomych uprzedzeń.

Schemat rozmowy | Przygotowany na potrzeby konkretnej rekrutacji scenariusz rozmowy może zawierać listę pytań do kandydatów. W efekcie, zadawania dokładnie tych samych pytań, pozwala sprawdzić analogiczne informacje na temat wszystkich kandydatów.

Nowoczesne rozwiązania | Wykorzystanie technologii w postaci kwestionariuszy uzupełnianych przez osoby aplikujące, pomaga zobiektywizować ocenę kompetencji. Wygenerowane na podstawie udzielonych odpowiedzi raporty, pozwalają dokładniej poznać potencjał pracowniczy. Tak czy inaczej, należy mieć na uwadze, że wygenerowany automatycznie profil nie powinien być jedynym parametrem decydującym o wyborze nowego członka zespołu.

Nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze, w tym na kierownicze stanowiska urzędnicze, jest otwarty i konkurencyjny.

Artykuł 11.1 Ustawa o pracownikach samorządowych

Zróżnicowane zespoły

Naprawdę inkluzywna administracja docenia potencjał każdego pracownika i tworzy kulturę organizacyjną, w której różnice są postrzegane jako atut, a nie bariera.

Zespoły, które różnią się pod względem:

• wieku,
• płci,
• doświadczenia zawodowego,
• kompetencji,
• czy perspektyw,

lepiej identyfikują potrzeby społeczne i skuteczniej rozwiązują złożone problemy. Poza tym różnorodność sprzyja wymianie wiedzy, innowacyjności oraz lepszemu podejmowaniu decyzji.

A czy nie tego właśnie potrzebujemy w świecie ciągłych zmian i niepewności?

Administracja, która potrafi wykorzystywać potencjał swoich pracowników, w efekcie tworzy środowisko otwarte na dialog, wymianę wiedzy i współpracę.

Jak można zbudować zróżnicowany zespół?

• Po pierwsze, warto znać zespół. Warto wiedzieć np.: kto i za co jest odpowiedzialny, jakie zadania i na jakim poziomie realizuje, jakie ma ewentualne luki kompetencyjne;
• Po drugie, warto zdefiniować wizję zespołu. Na jej podstawie można tak dobierać ludzi, aby wizja była możliwa do zrealizowania wspólnymi siłami;
• Po trzecie, warto dbać o rozwój różnych kompetencji, jednocześnie mając na względzie zastępowalność.

Budowanie zróżnicowanego zespołu może udać się tylko wtedy, gdy poza potrzebami kadry kierowniczej, pod uwagę zostaną wzięte również potrzeby poszczególnych członków zespołu.

Elastyczne i równościowe formy pracy oraz współpracy w administracji

Wdrażanie elastycznych form pracy, takich jak np.:

• praca hybrydowa,
• elastyczne godziny pracy,
• dostosowanie stanowisk do indywidualnych potrzeb,

wspiera równość szans i pozwala pracownikom lepiej łączyć życie zawodowe z prywatnym.

Takie rozwiązania są zarówno ważne dla rodziców, opiekunów, jak również dla osób z niepełnosprawnościami.

Dostępne i przyjazne środowisko pracy przekłada się na wyższe zaangażowanie, satysfakcję oraz stabilność zatrudnienia.

Kultura organizacyjna oparta na szacunku

Pracodawca jest obowiązany w szczególności wpływać na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.

Artykuł 94 pkt 10 Kodeks pracy

Promowanie zasad równości i inkluzywności wewnątrz administracji oznacza również świadome budowanie kultury organizacyjnej, dzięki czemu każda osoba ma szansę czuć się zauważona i być traktowana z szacunkiem. Przede wszystkim:

• promując otwartą komunikację,
• aktywnie przeciwdziałając, tak mobbingowi, jak i dyskryminacji,
• a dodatkowo, wspierając prawdziwy dialog

można tworzyć miejsca pracy oparte na zaufaniu.

Ważne jest jednak, aby działania inkluzywne miały charakter zaproszenia, a nie nakazu.

Pracodawca może zaprosić pracownika do zaangażowania się w inicjatywę zgodną z wartościami firmy, natomiast nie jest dopuszczalne wywieranie jakichkolwiek form nacisku.

Sąd Najwyższy w sprawie I PSK 62/24

Podsumowując…

Administracja publiczna, która konsekwentnie realizuje zasady równości i inkluzywności we własnych strukturach, staje się wiarygodnym przykładem skutecznie realizującym rolę służby publicznej.

Poprzez eliminację barier i promowanie różnorodności wewnątrz urzędów, instytucje te przestają być jedynie teoretycznymi strażnikami prawa, a stają się żywym dowodem na jego skuteczność.

Uważam, że to administracja publiczna powinna wyznaczać standardy tak dla sektora prywatnego, jak i dla organizacji pozarządowych. Tym samym pokazując, że inkluzywność idzie w parze z profesjonalizmem, administracja staje się katalizatorem pozytywnych zmian w całym życiu społecznym.

Potrzebujesz większej dawki informacji?

• zobacz wpisy na temat przeciwdziałania mobbingowi,

• sprawdź czy mobbing Cię dotyczy,

• zapisz się na e-kurs Stop Mobbing.

Źródło zdjęcia: Pixabay.com

EDU-ŻARECKA | WARTO WIEDZIEĆ WIĘCEJ